
Eklem kıkırdağı, kemiklerin eklem yüzeyini kaplayan pürüzsüz ve kaygan dokudur. Eklem hareketinin düşük sürtünmeyle gerçekleşmesini ve yüklerin kemiklere dengeli aktarılmasını sağlar.
Kıkırdak dokusunun kanlanması sınırlı olduğu için hasar gördüğünde kendini onarma kapasitesi düşüktür.
Kıkırdak Hasarı Neden Oluşur?
- Spor yaralanmaları
- Diz veya ayak bileği burkulmaları
- Eklem çıkıkları
- Doğrudan darbeler
- Osteokondral kırıklar
- Dizilim bozuklukları
- Bağ instabilitesi
- Menisküs kaybı
- Tekrarlayan aşırı yüklenme
- Yaşa bağlı dejenerasyon
Kıkırdak hasarı yalnızca dizde değil; ayak bileği, kalça, omuz ve dirsek gibi farklı eklemlerde de görülebilir.
Belirtileri Nelerdir?
- Aktiviteyle artan eklem ağrısı
- Tekrarlayan şişlik
- Hareket sırasında takılma
- Kilitlenme hissi
- Eklem hareketlerinde kısıtlanma
- Spor performansında azalma
- Merdiven veya çömelme sırasında ağrı
- Eklemde sürtünme hissi
Belirtiler lezyonun yeri, büyüklüğü ve yük taşıyan bölgede bulunup bulunmamasına göre değişebilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Muayenede ağrının yeri, eklem hareketleri, dizilim ve bağ stabilitesi değerlendirilir.
- Röntgen: Kemik dizilimi ve kireçlenme hakkında bilgi verir.
- MR: Kıkırdak yüzeyi, altındaki kemik ve eşlik eden bağ-menisküs yaralanmalarını gösterir.
- BT: Kemik içeren osteokondral lezyonlarda kullanılabilir.
- Artroskopi: Kıkırdak yüzeyinin doğrudan değerlendirilmesini sağlar.
MR bulgularının hastanın yakınmaları ve muayenesiyle uyumlu olması önemlidir.
Ameliyatsız Tedavi
Küçük veya belirgin mekanik yakınma oluşturmayan lezyonlarda:
- Aktivite düzenlemesi
- Kilo kontrolü
- Kas güçlendirme
- Hareket açıklığı çalışmaları
- Denge egzersizleri
- Hekim önerisiyle ilaç
- Fizik tedavi
- Uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri
uygulanabilir.
Bu yöntemler şikâyetleri azaltabilir ancak kaybolan olgun eklem kıkırdağını her zaman yeniden oluşturmaz.
Kıkırdak Ameliyatları
Tedavi lezyonun büyüklüğüne, derinliğine, yerine, hastanın yaşına ve aktivite beklentisine göre seçilir.
Mikro-kırık
Kıkırdak altındaki kemiğe küçük kanallar açılarak onarım dokusu oluşması hedeflenir. Genellikle küçük ve sınırlı lezyonlarda değerlendirilir.
Osteokondral otogreft
Dizin daha az yük taşıyan bölümünden alınan kıkırdak-kemik silindirleri hasarlı bölgeye aktarılır.
Osteokondral allogreft
Büyük kıkırdak ve kemik kayıplarında doku bankasından sağlanan kıkırdak-kemik grefti kullanılabilir.
Hücre ve membran temelli yöntemler
Seçilmiş hastalarda kıkırdak hücreleri veya biyolojik membranlardan yararlanan işlemler uygulanabilir.
Eşlik Eden Problemler Neden Düzeltilmelidir?
Kıkırdak hasarına yol açan dizilim bozukluğu, menisküs eksikliği veya bağ instabilitesi devam ederse onarılan bölge yeniden aşırı yüke maruz kalabilir. Bu nedenle bazı hastalarda bağ rekonstrüksiyonu, menisküs işlemi veya kemik düzeltme ameliyatı aynı tedavi planına eklenebilir.
Benzer Konular
Spor yaralanmaları ve eklem sağlığıyla ilgili diğer başlıkları inceleyin.
İyileşme Süreci
Kıkırdak ameliyatlarından sonra belirli süre yük vermeme veya kısmi yük verme gerekebilir. Fizik tedavi kontrollü eklem hareketleriyle başlar; güçlendirme ve spora dönüş aşamalı ilerler.
İyileşme süresi uygulanan işleme ve lezyonun bulunduğu ekleme göre değişir.
Sık Sorulan Sorular
Kıkırdak hasarı kendiliğinden iyileşir mi?
Eklem kıkırdağının iyileşme kapasitesi sınırlıdır. Küçük hasarlarda belirtiler azalabilse de tam kat defektler kendiliğinden normal kıkırdak yapısıyla kapanmayabilir.
Kıkırdak ameliyatı kireçlenmeyi tamamen önler mi?
Amaç ağrıyı azaltmak, eklem işlevini geliştirmek ve dejenerasyonu yavaşlatmaktır. Hiçbir yöntem gelecekte kireçlenme oluşmayacağını garanti edemez.
Uyarı: Tedavi kararı yalnızca MR görüntüsüne göre değil, hastanın şikâyetleri ve muayenesiyle birlikte verilmelidir.