
Kalça kırığı, çoğunlukla uyluk kemiğinin kalça eklemine yakın üst bölümünde meydana gelen ciddi bir yaralanmadır. İleri yaşlarda kemik erimesi nedeniyle basit bir düşme sonucunda oluşabilirken gençlerde genellikle trafik kazası veya yüksekten düşme gibi yüksek enerjili travmalarla görülür.
Kalça kırıklarında erken tanı, hastanın genel sağlık durumunun düzenlenmesi ve uygun zamanda hareketlendirilmesi önemlidir.
Kalça Kırığı Türleri
Kalça çevresindeki kırıklar bulundukları bölgeye göre sınıflandırılır:
- Femur boyun kırıkları
- İntertrokanterik kırıklar
- Subtrokanterik kırıklar
- Femur başı kırıkları
- Asetabulum, yani kalça yuvası kırıkları
Kırığın yeri; kanlanma, ameliyat yöntemi ve iyileşme süreci üzerinde doğrudan etkilidir.
Kalça Kırığı Belirtileri
- Kalça veya kasıkta şiddetli ağrı
- Ayağa kalkamama
- Yaralı bacağa yük verememe
- Bacağın kısa ve dışa dönük görünmesi
- Kalça hareketlerinde ağrı
- Şişlik ve morarma
- Bazı gömülü kırıklarda yalnızca yürürken ağrı
Düşme sonrasında yürüyebilen bir hastada bile kalça kırığı bulunabilir. Devam eden kasık ağrısı varsa değerlendirme yapılmalıdır.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanıda fizik muayene ve kalça röntgenleri kullanılır. Kırık röntgende görülmüyor ancak şüphe devam ediyorsa MR veya bilgisayarlı tomografi gerekebilir.
İleri yaş hastalarda ameliyat öncesinde kalp, akciğer, böbrek fonksiyonları ve kullanılan kan sulandırıcı ilaçlar da değerlendirilir.
Tedavi
Kalça kırıklarının büyük bölümü cerrahi olarak tedavi edilir. Yöntem; kırığın yeri, kayma miktarı, hastanın yaşı, kemik kalitesi ve travma öncesindeki hareket düzeyine göre belirlenir.
Vida veya plakla tespit
Bazı femur boyun ve trokanterik kırıklarda kemik parçaları uygun konuma getirilerek vida, plak veya kalça çivisiyle sabitlenebilir.
Kalça protezi
İleri yaşta ve yer değiştirmiş femur boyun kırıklarında parsiyel veya total kalça protezi uygulanabilir.
Ameliyatsız takip
Yalnızca belirli stabil kırıklarda veya ameliyat riski çok yüksek hastalarda değerlendirilebilir. Uzun süreli hareketsizliğin pıhtı, akciğer enfeksiyonu ve bası yarası gibi ciddi riskleri bulunur.
Benzer Konular
Kırıklar, çıkıklar ve kemik iyileşmesiyle ilgili diğer başlıkları inceleyin.
Ameliyat Sonrası İyileşme
Hastanın sağlık durumu izin verdiğinde erken ayağa kalkması ve fizyoterapiye başlaması hedeflenir. Yük verme durumu kullanılan yönteme ve kırığın özelliklerine göre belirlenir.
Tedavinin parçaları:
- Ağrı kontrolü
- Pıhtıdan korunma
- Yürüteç veya koltuk değneği eğitimi
- Kas güçlendirme
- Denge çalışmaları
- Beslenme desteği
- Osteoporoz değerlendirmesi
- Yeni düşmelerin önlenmesi
Kalça Kırığı Sonrasında Kemik Erimesi Araştırılmalı mı?
Düşük enerjili düşmeyle oluşan kalça kırığı, kemik erimesinin önemli bir göstergesi olabilir. Kemik yoğunluğu, D vitamini, kalsiyum düzeyi ve düşme riskleri değerlendirilmelidir.
Acil Başvuru Gerektiren Durumlar
Düşme sonrasında kalça-kasık ağrısı, ayağa kalkamama, bacakta kısalık veya dışa dönme varsa hasta yürütülmeye çalışılmadan sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır.
Bilgilendirme: Tedavi kırığın tipi ve hastanın genel durumuna göre kişiye özel planlanır.